Ο Εθνικός που θα μπορούσε να αλλάξει την ιστορία
Μια αφήγηση για τα παιδιά όλων μας (με αφορμή τις εκδηλώσεις «Οι αλάνες του Πειραιά»)
Γράφω αυτή την ιστορία όπως την είχα ακούσει κι εγώ από τον δικό μου πατέρα, που ενώ είχε γεννηθεί στα Τρίκαλα το 1929, ήταν Εθνικός.
Γιατί κάποιες ιστορίες δεν πρέπει να σβήσουν∙ πρέπει να περνούν από στόμα σε στόμα, από γενιά σε γενιά σαν παρακαταθήκη.
Για να μάθουν οι νέοι γονείς & όλα τα νέα παιδιά του Πειραιά πόσο μεγάλη ομάδα υπήρξε ο Εθνικός Πειραιώς.
Κι αν δεν είχαν «σταματήσει» τότε το όνειρο, ίσως σήμερα να μιλούσαμε για μια από τις κορυφαίες δυνάμεις της Ευρώπης.
1956-1957: Η χρονιά που ο Εθνικός τόλμησε να ονειρευτεί
Στα μέσα της δεκαετίας του ’50, το ελληνικό ποδόσφαιρο άλλαζε μορφή.
Οι μεγάλες ομάδες είχαν ήδη διαμορφώσει κύρος, αλλά υπήρχε μια ομάδα του Πειραιά που δεν συμβιβαζόταν με τη δεύτερη θέση: ο Εθνικός.
Είχε πίσω του παράγοντες με όραμα, παίχτες με ταλέντο και φιλάθλους με πάθος.
Κι επικεφαλής, έναν επιχειρηματία με όνομα που έμεινε θρυλικό: τον Δημήτρη Καρέλλα, ιδιοκτήτη της βιομηχανίας “Αιγαίον”, που πίστευε ότι ο Εθνικός μπορούσε να γίνει κάτι πολύ παραπάνω από «γειτονική ομάδα».
Ο Εθνικός πριν από το 1956 – Η ομάδα που έγραψε ιστορία
Ο Εθνικός Πειραιώς ιδρύθηκε το 1923, χρονιά που ο Πειραιάς έσφυζε από εργάτες, πρόσφυγες και παιδιά που έπαιζαν μπάλα στις αλάνες του λιμανιού.
Ήταν ο πρώτος οργανωμένος αθλητικός σύλλογος της πόλης, με ποδοσφαιρικό, στίβο και κολυμβητήριο τμήμα — ένα σωματείο που εξέφραζε τη «λαϊκή αξιοπρέπεια» του Πειραιά.
Από τα χρόνια του Μεσοπολέμου, ο Εθνικός ήταν πάντα εκεί:
αγωνίστηκε στα πρώτα πρωταθλήματα Αθηνών, διακρίθηκε στο Πανελλήνιο Πρωτάθλημα 1933, ενώ στα χρόνια μετά τον πόλεμο έγινε ένας από τους πιο σταθερούς και αξιόπιστους συλλόγους της χώρας.
Το 1955-56, μόλις ένα χρόνο πριν την ιστορία με τους Ούγγρους, ο Εθνικός κατέκτησε την πρώτη θέση στον Όμιλο Πειραιώς και τερμάτισε δεύτερος στο Πανελλήνιο Πρωτάθλημα, πίσω από τον Ολυμπιακό, χάνοντας τον τίτλο στις λεπτομέρειες.
Ήταν η ομάδα που είχε νικήσει τον Παναθηναϊκό 6-2 στο Καραϊσκάκη, αποτέλεσμα που ακόμη και σήμερα αναφέρεται ως μία από τις πιο ηχηρές νίκες ελληνικού συλλόγου απέναντι σε «μεγάλο».
Φορούσαν τότε τη γαλανόλευκη φανέλα παίκτες όπως:
ο Κανάκης, θρυλικός επιθετικός,
ο Κοτρίδης, αργότερα διεθνής με την Εθνική Ελλάδας,
ο Καλτσής και ο Νεστορίδης,
ο Περσίδης,
και ο χαρισματικός τερματοφύλακας Μητρόπουλος.
Ο Εθνικός έβγαλε διεθνείς ποδοσφαιριστές, συμμετείχε σε όλες τις πρώτες σεζόν της Α΄ Εθνικής (1959-1989), ενώ από το 1923 έως και τα τέλη της δεκαετίας του ’70 βρισκόταν μόνιμα στις κορυφαίες έξι ομάδες της χώρας.
Δεν ήταν μόνο ποδόσφαιρο: ο Εθνικός είχε από νωρίς διακρίσεις στην κολύμβηση και στον στίβο, με το ιστορικό του κολυμβητήριο στη Φρεαττύδα να γίνεται φυτώριο αθλητών.
Ήταν ένας σύλλογος «ολυμπιακού πνεύματος», που καλλιεργούσε το ήθος και τη συμμετοχή.
Αυτό το υπόβαθρο, αυτή η σοβαρή, μετρημένη και αξιοπρεπής βάση, ήταν που του έδωσε τη δύναμη να κάνει το μεγάλο βήμα το 1956-57.
Άνοιξη 1957: Οι Ούγγροι στον Πειραιά
Την Μεγάλη Εβδομάδα του 1957, η Αθήνα και ο Πειραιάς ζούσαν πρωτόγνωρες σκηνές.
Οι Ούγγροι αστέρες, μεταξύ των οποίων και ο Πούσκας, έφτασαν για τουρνέ στην Ελλάδα.
Ο Εθνικός, υπό τον Καρέλλα, ήταν ο οικοδεσπότης τους.
Στο Στάδιο Καραϊσκάκη γέμισαν οι εξέδρες. Οι εφημερίδες έγραφαν πρωτοσέλιδα όπως «Ο Εθνικός φέρνει την Ευρώπη στην Ελλάδα!».
Σύμφωνα με δημοσιεύματα της εποχής (Ελευθερία, Αθλητική Ηχώ, 19 Απριλίου 1957), είχαν ήδη υπογραφεί προσύμφωνα με πέντε Ούγγρους ποδοσφαιριστές:
τον Γκάμπορ Ζάμπο, τον Τζόζεφ Τζάμποκι, τον Λάζλο Γκαραμβόλγκι, τον Ανταλ Σάγγι και τον Φέρεντς Τσόλνοκ.
Η μεταγραφή του ίδιου του Πούσκας φάνταζε εφικτή.
Τα συμβόλαια ήταν έτοιμα, τα σπίτια κανονισμένα, οι άδειες παραμονής εκδομένες.
Το Πάσχα του ’57 στον Πειραιά ήταν γιορτή: φωτογραφίες, προπονήσεις, παιδιά με μπάλες στους δρόμους. Η πόλη μύριζε όνειρο.
Η «καμπάνα» που έσβησε το όνειρο
Όμως, το όνειρο κράτησε λίγο.
«Οι μεγάλες ομάδες και οι τότε ποδοσφαιρικοί παράγοντες είδαν τον Εθνικό να απειλεί την κυριαρχία τους.»
Η ΕΠΟ κατηγόρησε την ομάδα ότι «επαγγελματοποιεί παρανόμως» το άθλημα — επειδή οι μεταγραφές ξένων παικτών τότε απαγορεύονταν.
Μερικές εβδομάδες αργότερα, επιβλήθηκε τιμωρία: ο Εθνικός αποκλείστηκε από το πρωτάθλημα, οι μεταγραφές ακυρώθηκαν και οι Ούγγροι έφυγαν άπραγοι.
Ο Πούσκας κατέληξε αργότερα στη Ρεάλ Μαδρίτης, όπου έγινε θρύλος του παγκόσμιου ποδοσφαίρου.
Κι ο Εθνικός έμεινε με το παράπονο.
Ο Τύπος έγραψε:
«Αν είχαν προλάβει να παίξουν, ο Εθνικός θα είχε γίνει η πρώτη ελληνική ομάδα ευρωπαϊκού βεληνεκούς».
Η Ελλάδα τότε δεν ήταν έτοιμη για τέτοια όνειρα.
Αλλά ο Πειραιάς τα είχε ήδη δει, για λίγο, να παίρνουν μορφή.
Το τι θα μπορούσε να είχε γίνει,
Αν οι Ούγγροι είχαν προλάβει να αγωνιστούν, ο Εθνικός θα είχε μια ενδεκάδα αντάξια της Ρεάλ Μαδρίτης ή της Μπαρτσελόνα της εποχής.
Η τεχνική τους, η τακτική παιδεία και η φυσική κατάσταση θα είχαν αλλάξει ολόκληρη τη φιλοσοφία του ελληνικού ποδοσφαίρου.
Οι αντίπαλοι παραδέχονταν ότι η ομάδα του Καρέλλα ήταν ήδη μια από τις πιο οργανωμένες και καλοπληρωμένες στην Ελλάδα.
Το σχέδιο περιλάμβανε ακόμη και κατασκευή ιδιόκτητου γηπέδου — ένα σχέδιο που δεν πρόλαβε ποτέ να ολοκληρωθεί.
Η ιστορία, όμως, δεν γράφεται με «αν».
Κι έτσι ο Εθνικός έμεινε στη μνήμη όχι για όσα έκανε, αλλά για όσα θα μπορούσε να κάνει.
Την Τετάρτη 12 Νοεμβρίου και ώρα 19.00 στα Βοτσαλάκια, δεκαετίες μετά, στο θεατρικό δρώμενο από τις εκδηλώσεις «Οι αλάνες του Πειραιά», θα θυμηθούμε εκείνον τον Εθνικό — όχι σαν ρομαντικό παραμύθι, αλλά σαν υπενθύμιση ότι ο Πειραιάς γέννησε οράματα.
Ο Εθνικός υπήρξε πραγματικά μεγάλη ομάδα.
Όχι μόνο για τα αποτελέσματά του, αλλά γιατί είχε το θάρρος να σκεφτεί διαφορετικά, να αψηφήσει τα όρια μιας εποχής που δεν ανεχόταν την πρόοδο.
Κι έτσι, γράφω αυτό το σύντομο χρονικό για όλα τα νέα παιδιά που μεγαλώνουν στον Πειραιά — για να θυμούνται ότι κάποτε, σε αυτές τις γειτονιές, μια ομάδα τόλμησε να φανταστεί το μέλλον.
Ο ΕΘΝΙΚΟΣ
ΥΓ. Είμαι 57 ετών, πρώην ποδοσφαιριστής του Αστέρα Εξαρχείων και δημότης Γλυφάδας.
Δεν έχω καμία σχέση με τον Δήμο Πειραιά, τη διοίκηση του Εθνικού, ούτε είμαι μέλος του Ερασιτέχνη.
Δεν έχω καμία ιδιοτέλεια, ούτε γνωρίζω κανέναν — από επιλογή, αλλά και λόγω επαγγελματικών υποχρεώσεων.
Όμως, επειδή τα παιδιά μου ζουν, φοιτούν και αθλούνται στον Πειραιά, προτιμώ να φορούν την πιο ιστορική φανέλα∙ την παλιά, την ερασιτεχνική που ίδρωνε, τη βαμβακερή που σκιζόταν εύκολα.
Όχι την επαγγελματική, την «dry fit» που ιδρώνει δύσκολα.
Γιατί εμείς πάντα στεκόμαστε στην πλευρά του αδικημένου.
Κι όταν το λέω, εννοώ ξεκάθαρα το γηπεδικό ζήτημα.
Με σεβασμό,
Ένας φίλαθλος
Bασίλης Πρωτοπαππάς
Kαι μην ξεχνάτε να γραφτείτε στο κανάλι του Κυανόλευκου δωρεάν στο Youtube ώστε να βλέπετε πρώτοι τα νέα μας βίντεο.Πατήστε το καμπανάκι να σας έρχονται ειδοποιήσεις